TÔM GIỐNG SẠCH BỆNH (SPF) VÀ TÔM GIỐNG KHÁNG BỆNH (SPR) KHÁC NHAU NHƯ THẾ NÀO? 

TÔM GIỐNG SẠCH BỆNH (SPF) LÀ GÌ?

Tôm giống sạch bệnh SPF là viết tắt của “Specific Pathogen Free”, được hiểu là tôm không mang những mầm bệnh cụ thể nằm trong danh mục được kiểm soát. Đây là một khái niệm quan trọng trong sản xuất và nuôi tôm, đặc biệt đối với những mô hình chú trọng đến an toàn sinh học và kiểm soát dịch bệnh ngay từ đầu vụ.

Những dòng tôm SPF được sản xuất trong điều kiện kiểm soát nghiêm ngặt và thường được xét nghiệm để đảm bảo không nhiễm các bệnh nguy hiểm như: đốm trắng, đầu vàng, phát sáng…  

Ưu điểm của dòng tôm SPF: 

• Đảm bảo sạch các bệnh phổ biến trên tôm. 
• Giảm nguy cơ mang mầm bệnh từ trại giống vào ao nuôi. 
• Không gây ô nhiễm môi trường do hạn chế xử lý bệnh.

Tuy nhiên, bà con cần hiểu đúng rằng SPF không đồng nghĩa với việc tôm không mang bất kỳ loại virus, vi khuẩn hay tác nhân gây bệnh nào. Tôm chỉ được xác định là SPF đối với những tác nhân gây bệnh nằm trong chương trình kiểm tra và giám sát. Vì vậy, khi lựa chọn tôm giống SPF, điều quan trọng là phải biết rõ đàn giống được kiểm soát đối với những mầm bệnh nào và nguồn giống có được quản lý đúng quy trình hay không.

TÔM GIỐNG KHÁNG BỆNH (SPR) LÀ GÌ?

Tôm giống kháng bệnh SPR là viết tắt của “Specific Pathogen Resistant”, dùng để chỉ những dòng tôm được chọn giống nhằm tăng khả năng chống chịu với một hoặc một số tác nhân gây bệnh cụ thể.

Khác với SPF, SPR không nói về tình trạng sạch mầm bệnh của tôm mà nói về đặc tính di truyền. Một dòng tôm SPR được hình thành thông qua quá trình chọn lọc và nhân giống để tăng khả năng chống chịu với tác nhân gây bệnh mục tiêu. Vì vậy, tôm SPR vẫn có thể mang hoặc tiếp xúc với những mầm bệnh khác mà dòng tôm đó không có khả năng chống chịu.

Khả năng kháng bệnh của tôm SPR cũng không có nghĩa là tôm hoàn toàn không mắc bệnh. Đặc tính này chủ yếu giúp tôm có khả năng chống chịu tốt hơn trước một tác nhân gây bệnh cụ thể. Hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào chất lượng dòng giống, điều kiện môi trường và cách quản lý ao nuôi.

Tôm SPR không đồng nghĩa với việc hoàn toàn sạch bệnh, nhưng có ưu điểm là: 

• Sức đề kháng cao hơn. 
• Khả năng thích nghi tốt hơn. 
• Chống chịu tốt trước biến động của môi trường. 
• Có thể duy trì tăng trưởng ổn định trong điều kiện nuôi thực tế. 

KHI NÀO NÊN CHỌN TÔM SPF?

Tôm giống SPF là sự lựa chọn tối ưu cho các hệ thống nuôi công nghiệp, mô hình siêu thâm canh công nghệ cao, nhà màng, hệ thống tuần hoàn (RAS) hay ao lót bạt hoàn toàn trang bị ao lắng xử lý nước triệt để. Nhờ sống trong môi trường sạch mầm bệnh, dòng tôm này sẽ bộc lộ tối đa khả năng tăng trưởng vượt trội, giúp người nuôi rút ngắn chu kỳ nuôi, đạt kích cỡ thương phẩm lớn và mang lại lợi nhuận cao nhất cho người nuôi.

Tuy nhiên, bà con không nên chỉ dựa vào chữ SPF khi mua giống. Cần kiểm tra rõ giống được công bố SPF đối với những tác nhân nào, nguồn gốc đàn bố mẹ, quy trình sản xuất và kết quả kiểm tra sức khỏe của đàn giống.

Quan trọng hơn, trạng thái SPF của con giống không thể thay thế cho việc quản lý ao. Sau khi đưa tôm ra khỏi hệ thống sản xuất giống, nguy cơ tiếp xúc với mầm bệnh vẫn có thể xảy ra thông qua nguồn nước, vật chủ trung gian, dụng cụ, con người hoặc các yếu tố khác trong quá trình nuôi.

KHI NÀO NÊN CHỌN TÔM SPR?

Tôm giống SPR là lựa chọn tối ưu cho các mô hình nuôi ao đất, trại thâm canh truyền thống hoặc khu vực nuôi tập trung dùng chung nguồn nước dễ lây nhiễm chéo. Ở những vùng nuôi thường xuyên phát sinh một loại bệnh cố định, việc đưa vào dòng tôm SPR sở hữu gen kháng bệnh đặc hiệu sẽ hoạt động như một giải pháp bảo hiểm rủi ro hiệu quả. Dù tốc độ tăng trưởng của tôm có thể chậm hơn đôi chút, đổi lại người nuôi đạt được tỷ lệ sống ổn định và hạn chế tối đa nguy cơ thất thu toàn bộ vụ nuôi.

Dù lựa chọn SPF hay SPR, chất lượng con giống vẫn chỉ là một phần trong cả vụ nuôi. Quản lý môi trường, kiểm soát nguồn nước, an toàn sinh học và theo dõi sức khỏe tôm vẫn là những yếu tố quyết định đến khả năng hạn chế rủi ro dịch bệnh và duy trì hiệu quả nuôi.