XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM HƯỚNG ĐẾN MỤC TIÊU 12 TỶ USD TRONG NĂM 2026
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH XUẤT KHẨU THUỶ SẢN VIỆT NAM SAU 10 THÁNG 2026
Dù hoạt động xuất khẩu tôm vẫn chịu nhiều sức ép từ thị trường Mỹ và sự cạnh tranh quốc tế, những tín hiệu tích cực từ cá tra, tôm hùm cùng các nhóm thuỷ sản khác đang tạo động lực tăng trưởng cho toàn ngành. Với kết quả đạt được sau 10 tháng, ngành thuỷ sản Việt Nam đang tiến gần mục tiêu kim ngạch xuất khẩu 12 tỷ USD trong năm 2026.
Theo thông tin từ bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu thủy sản trong tháng 10 ước đạt 1,315 tỷ USD, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 10 tháng, tổng giá trị xuất khẩu của ngành đã đạt gần 10,5 tỷ USD.
Bên cạnh đó, xuất khẩu cá tra đạt hơn 249 triệu USD, tăng 14,9%. Các mặt hàng cá ngừ, mực và bạch tuộc cũng duy trì đà tăng trưởng lần lượt 13,4% và 14,8%.
Trái ngược với diễn biến tích cực của nhóm cá, xuất khẩu tôm trong tháng 10 lại ghi nhận mức giảm 4,9%, với kim ngạch gần 474 triệu USD. Trong đó, tôm chân trắng giảm 8,3%, còn gần 307 triệu USD. Tính chung 10 tháng đầu năm, mặt hàng này đạt 2,62 tỷ USD, chỉ tăng khoảng 4%.

Một điểm sáng đáng chú ý của ngành tôm đến từ phân khúc tôm hùm xanh. Trong 10 tháng, mặt hàng này mang về gần 915 triệu USD, tăng 31% so với cùng kỳ và đóng góp hơn 216 triệu USD vào phần tăng trưởng của toàn nhóm tôm.
Nhờ kết quả này, tổng kim ngạch xuất khẩu tôm vẫn đạt gần 4,2 tỷ USD, tăng khoảng 9%. Tuy nhiên, nếu phân tích sâu hơn, có thể thấy mức tăng trưởng của ngành đang được hỗ trợ đáng kể bởi tôm hùm xanh, trong khi tôm chân trắng, vốn là mặt hàng chủ lực trong hoạt động nuôi và chế biến, vẫn chưa đạt được tốc độ tăng trưởng tương xứng.
Theo VASEP, sức mua trên thị trường quốc tế hiện chưa có sự phục hồi đồng đều. Trong 8 tháng, lượng tôm nhập khẩu của Mỹ giảm 0,7%, thị trường EU giảm 2,3%. Ngược lại, Trung Quốc ghi nhận mức tăng nhập khẩu 25,5%.
Không chỉ đối mặt với nhu cầu tiêu thụ chưa ổn định, tôm Việt Nam còn phải cạnh tranh với nguồn cung ngày càng gia tăng từ Ecuador. Cụ thể, lượng tôm xuất khẩu của quốc gia này trong cùng giai đoạn tăng 19,8%, tạo thêm áp lực cạnh tranh về giá và thị phần. Vì vậy, khả năng cải thiện kim ngạch xuất khẩu tôm trong thời gian tới sẽ phụ thuộc nhiều vào sức mua thực tế và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, thay vì kỳ vọng vào một đợt tăng giá chung trên thị trường.
THUẾ CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ TIẾP TỤC LÀ RÀO CẢN ĐỐI VỚI TÔM VIỆT NAM TẠI MỸ
Bên cạnh những biến động về nhu cầu tiêu thụ và cạnh tranh nguồn cung, chính sách thương mại tại các thị trường nhập khẩu lớn cũng đang ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu thủy sản Việt Nam.
Trong tháng 10, xuất khẩu thủy sản sang Mỹ chỉ đạt gần 200 triệu USD, giảm 11,8% so với cùng kỳ. Tính chung 10 tháng, kim ngạch tại thị trường này đạt 1,63 tỷ USD, giảm 1,2%.
Đây là diễn biến đáng quan tâm bởi Mỹ vẫn giữ vai trò là một trong những thị trường quan trọng đối với tôm Việt Nam, đặc biệt là các sản phẩm chế biến sâu có giá trị gia tăng cao. Khi sức mua suy giảm, cộng thêm những rào cản về thuế quan, doanh nghiệp xuất khẩu sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì đơn hàng và lợi thế cạnh tranh.
Ngày 3/11, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) đã công bố kết luận cuối cùng của đợt rà soát hành chính lần thứ 20 (POR20) đối với thuế chống bán phá giá áp dụng cho tôm nước ấm đông lạnh nhập khẩu từ Việt Nam.

Theo thông tin từ Cục Phòng vệ thương mại thuộc Bộ Công Thương, mức thuế cuối cùng được xác định đối với các doanh nghiệp Việt Nam có sự khác biệt. Cụ thể, Công ty Cổ phần Thực phẩm Sao Ta (FIMEX) chịu mức thuế 10,71%, trong khi Công ty Cổ phần Thủy sản Sóc Trăng (STAPIMEX) áp dụng mức 6,36%.
Đối với nhóm 27 doanh nghiệp được hưởng mức thuế riêng lẽ, thuế suất được xác định ở mức 7,59%. Riêng nhóm doanh nghiệp chịu mức thuế toàn quốc tiếp tục áp dụng thuế suất 25,76%.
So với kết quả sơ bộ được công bố vào tháng 5, mức thuế dành cho FIMEX đã giảm nhẹ từ 10,76% xuống 10,71%. Trong khi đó, thuế áp dụng đối với STAPIMEX và nhóm doanh nghiệp được hưởng thuế suất riêng lẻ có sự điều chỉnh tăng nhẹ. Mức thuế toàn quốc vẫn không thay đổi, duy trì ở 25,76%.
Kết quả POR20 có ý nghĩa quan trọng đối với kế hoạch xuất khẩu tôm Việt Nam sang Mỹ trong thời gian tới. Việc xác định mức thuế chính thức giúp doanh nghiệp có thêm cơ sở để tính toán chi phí, xây dựng giá bán và điều chỉnh chiến lược kinh doanh. Tuy nhiên, do mức thuế cuối cùng không có nhiều thay đổi so với kết quả sơ bộ, áp lực về chi phí và khả năng cạnh tranh vẫn là vấn đề cần được doanh nghiệp quan tâm.
MỤC TIÊU XUẤT KHẨU 12 TỶ USD VẪN TRONG TẦM KHẢ NĂNG
Dù một số mặt hàng chủ lực đang gặp khó khăn, bức tranh chung của ngành thủy sản Việt Nam vẫn ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Sự tăng trưởng của cá tra, tôm hùm và các nhóm sản phẩm thủy sản khác đang góp phần bù đắp cho những hạn chế trong xuất khẩu tôm chân trắng và một số thị trường lớn.
Theo đánh giá của VASEP, với kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 10,4 tỷ USD sau 10 tháng, ngành thủy sản cần bổ sung khoảng 1,54 tỷ USD trong hai tháng còn lại để hoàn thành mục tiêu 12 tỷ USD năm 2026.

Như vậy, mức kim ngạch xuất khẩu bình quân cần đạt trong tháng 11 và tháng 12 vào khoảng 770 triệu USD mỗi tháng. Con số này thấp hơn đáng kể so với kết quả 1,315 tỷ USD ghi nhận trong tháng 10.
Đây là cơ sở cho thấy mục tiêu xuất khẩu 12 tỷ USD trong năm 2026 vẫn nằm trong khả năng đạt được. Tuy nhiên, kết quả cuối năm sẽ phụ thuộc vào khả năng duy trì đà tăng trưởng của các nhóm hàng đang có lợi thế, đồng thời mức độ thích ứng của doanh nghiệp trước những biến động về thuế quan, nhu cầu tiêu thụ và cạnh tranh quốc tế.