Trước đây, việc ứng dụng máy móc thông minh hay chuyển đổi số vào hoạt động chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản thường bị xem là giải pháp xa vời, chỉ phù hợp với các trang trại quy mô lớn. Phần lớn người chăn nuôi vẫn duy trì phương thức sản xuất truyền thống, dựa chủ yếu vào sự cần cù, kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm và việc quan sát thủ công để điều tiết lượng thức ăn cũng như quản lý môi trường sống của vật nuôi.

Tuy nhiên, bối cảnh ngành nông nghiệp hiện nay đang đặt ra những thách thức chưa từng có. Biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, áp lực dịch bệnh gia tăng, cùng với đó là chi phí con giống và thức ăn liên tục leo thang. Trong mô hình thâm canh mật độ cao, chỉ một sai lệch nhỏ trong việc định lượng thức ăn cũng có thể dẫn đến dư thừa hữu cơ, ô nhiễm nền đáy và bùng phát khí độc, trực tiếp đe dọa đến toàn bộ vốn liếng của vụ nuôi.

Thực tế cho thấy, việc quản lý bằng sức người luôn tồn tại giới hạn về thể lực và tính ổn định, khó đảm bảo sự chính xác tuyệt đối xuyên suốt chu kỳ sinh trưởng của vật nuôi. Để duy trì biên độ lợi nhuận và phát triển bền vững, người chăn nuôi không thể chỉ dựa vào cảm tính mà cần chuyển dịch sang phương thức quản trị dựa trên dữ liệu chuẩn xác, giảm thiểu tối đa rủi ro vận hành và tối ưu hóa từng đồng chi phí đầu vào.

VÌ SAO CẦN ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ VÀO HỆ THỐNG CHĂN NUÔI?

Cho ăn luôn được xem là “nghệ thuật” sống còn của người dân nuôi tôm, cho thừa thì dẫn đến ô nhiễm nước sinh khí độc, cho dư thì khiến tôm chậm lớn, phân đàn. Trước đây, người chăn nuôi sử dụng các phương pháp truyền thống như rải tay thủ công từ bờ, đi thuyền hoặc dùng vó/sàng ăn. Với chi phí đầu tư thấp, không tốn chi phí mua sắm các thiết bị tự động hay hệ thống điều khiển phức tạp, người nuôi tôm có thể trực tiếp tiếp cận ao nhiều lần trong ngày, dễ dàng kiểm tra sức khoẻ tôm và phát hiện các dấu hiệu bất thường qua đó kịp thời khắc phục, phương pháp này cũng phù hợp đối với các hệ thống chăn nuôi với quy mô nhỏ và có sẵn nguồn lao động gia đình. 

Nhưng khi quy mô thâm canh ngày càng nâng cao và mở rộng, các phương pháp truyền thống cũng dần bộc lộ những giới hạn rõ rệt như người nuôi không thể kiểm soát được lượng thức ăn dẫn đến tình trạng thức ăn dư thừa gây thất thoát dinh dưỡng và ô nhiễm môi trường ao nuôi, phân bổ thức ăn không đồng đều dẫn đến hiện tượng phân đàn, tốn nhiều nhân công hơn vì luôn cần nhân lực túc trực thường xuyên làm tăng chi phí vận hành và làm giảm hiệu quả sản xuất.

Chi phí thức ăn chiếm tỷ lệ khá lớn từ 50 – 70% tổng chi phí sản xuất. Chính vì vậy, việc giảm được một phần nhỏ lượng thức ăn thất thoát sẽ giúp ích rất nhiều cho người nuôi, tiết kiệm hàng chục triệu đồng cho mỗi vụ.

Chính vì vậy, việc sử dụng hệ thống cho ăn thông minh đang trở thành xu hướng trong các mô hình nuôi tôm hiện đại. Đây được xem là giải pháp giúp tôm ăn đúng giờ, đúng lượng, giảm lãng phí thức ăn và nâng cao hiệu quả nuôi trồng.
 

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ VÀO CHĂN NUÔI MANG LẠI HIỆU QUẢ NHƯ THẾ NÀO?

Để tìm câu trả lời, chúng ta cùng kiểm tra xem trong vòng một tháng, giữa hai phương pháp thì đâu sẽ là lựa chọn tối ưu hơn cho bà con. Tôm sú với khối lượng ban đầu thường là 5,45g/con, đều được nuôi trong môi trường nước như nhau, chia làm hai nhóm:

- Nhóm cho ăn tần suất thấp: cho ăn 4 lần/ngày vào các thời điểm 5h, 10h, 15h và 20h.

- Nhóm cho ăn tần suất cao: cho ăn 72 lần/ngày, trung bình 20 phút/lần.

Sau một tháng, kết quả mang lại là đối với nhóm ăn với tần suất cao (72 lần/ngày):

- Khối lượng trung bình đạt khoảng 22,08 g/con.

- Chiều dài trung bình đạt khoảng 126,36 mm.

- Tốc độ tăng trưởng, tỷ lệ tăng trọng và chiều dài đều ở mức rất cao.

Nhóm tần suất thấp (4 lần/ngày):

- Khối lượng trung bình chỉ đạt khoảng 13,87 g/con.

- Chiều dài trung bình chỉ khoảng 109,50 mm.

Và điểm đáng chú ý là, tổng lượng thức ăn hằng ngày của cả hai nhóm đều được định lượng đồng nhất theo sinh khối đàn (khởi điểm ở mức 5% tổng trọng lượng và giảm còn 3% khi chiều dài tôm vượt ngưỡng 10cm), vậy nên sự khác biệt chính không nằm ở tần suất được cho ăn nhiều hay ít hơn mà là cùng 1 lượng thức ăn nhưng được chia nhỏ thành nhiều bữa.

Cùng một khẩu phần ăn nhưng việc chia nhỏ thức ăn giúp tôm hấp thụ dinh dưỡng liên tục, cải thiện tốc độ tăng trưởng đặc hiệu (SGR), tỷ lệ tăng trọng và tăng trưởng chiều dài đều tốt hơn. Đặc biệt, hệ số chuyển hóa thức ăn thấp hơn (FCR) cho thấy tôm tận dụng triệt để lượng cám nạp vào, giúp giảm thiểu đáng kể chi phí thức ăn trên mỗi ký tôm thương phẩm, đồng thời cắt giảm lượng chất thải ra đáy ao. Chuyển đổi từ cho ăn cảm tính sang kiểm soát tần suất cho ăn chính xác chính là giải pháp giúp người nuôi vừa tối ưu hóa lợi nhuận vụ nuôi, vừa giữ vững môi trường nước ổn định và an toàn.

SỰ THAY ĐỔI KHI TỐI ƯU TẦN SUẤT CHO ĂN

Việc chia nhỏ khẩu phần và tăng tần suất cho ăn trong ngày mang lại các hiệu quả vượt trội đối với sự phát triển của tôm. Do cấu tạo đường ruột ngắn và thói quen tìm kiếm thức ăn liên tục, việc nạp dinh dưỡng đều đặn sẽ giúp tôm tiêu hoá một cách triệt để và lớn nhanh hơn cả về chiều dài lẫn khối lượng. Khi tôm ăn lượng lớn một lần, thức ăn tồn đọng lâu trong nước sẽ bị rã và thất thoát các chất dinh dưỡng, việc chia nhỏ bữa ăn giúp tôm ăn hết ngay sau khi cấp giúp nâng cao hiệu suất hấp thụ và tiết kiệm 15-25% chi phí thức ăn. Ngoài ra việc thức ăn được rải đồng đều và liên tục sẽ tiếp cận đồng đều cho cả đàn, giảm thiểu việc cạnh tranh dinh dưỡng và tình trạng con lớn lấn át con nhỏ. Khi chia nhỏ cử ăn, tôm sẽ hấp đụ đầy đầy đủ lượng thức ăn được cấp giúp giảm tải thức ăn thừa đọng dưới đáy ao, ngăn chặn quá trình các chất phân huỷ sinh ra các khí độc như NO2, NH3, H2S. Nhờ đó, môi trường nước ổn định hơn và giảm chi phí xử lý nước ao. Tôm duy trì được trạng thái no ổn định, không bị sốc dinh dưỡng giữa các chu kỳ đói – no đột ngột, giúp tăng sức đề kháng và hạn chế tỷ lệ hao hụt do bệnh đường ruột

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ TOMOTA FEEDER - TỰ ĐỘNG HOÁ CỮ ĂN CHUẨN XÁC

Việc chia nhỏ 70 – 80 cữ ăn/ngày bằng phương pháp thủ công là điều bất khả thi về mặt nhân công và thời gian. Máy cho ăn thông minh TOMOTA Feeder ra đời như một giải pháp công nghệ giúp người nuôi tự động hóa hoàn toàn quy trình này một cách chuẩn xác. Được thiết kế với hệ thống hai động cơ phun với công suất lớn giúp thức ăn phân tán đồng đều trên bán kính rộng, giảm thiểu tình trạng cạnh tranh dinh dưỡng và phân đàn của tôm. Thông qua ứng dụng Tomota, người nuôi hoàn toàn có thể theo dõi lượng thức ăn theo thời gian thực giúp phát hiện kịp thời sự cố kẹt thức ăn, giảm thiểu thức ăn dư thừa nhờ vậy hạn chế tình trạng lãng phí và ô nhiễm môi trường nước. Ứng dụng còn cung cấp báo cáo dưới dạng số liệu cụ thể và biểu đồ trực quan, hỗ trợ người nuôi ra quyết định nhanh chóng. Ngoài ra, người nuôi dễ dàng cài đặt lịch trình và cho ăn từ xa theo từng giai đoạn phát triển của tôm. Có thể tùy chỉnh được tốc độ phun (kg/giờ) và số lần cho ăn chỉ với vài thao tác trên điện thoại. Đặc biệt, dù không trực tiếp ra ao nhưng người nuôi vẫn có thể phát hiện và giải quyết rủi ro vì hệ thống tự động ghi nhận dữ liệu và gửi cảnh báo ngay lập tức nếu xảy ra sự cố kẹt thức ăn hoặc bất thường trong quá trình vận hành, giúp người nuôi can thiệp kịp thời.

KẾT LUẬN

Ứng dụng công nghệ thông minh vào hệ thống nuôi tôm không chỉ tiết kiệm được nguồn nhân lực, tiết kiệm chi phí vận hành mà còn là bước tiến vượt trội giúp hạ thấp FCR, rút ngắn thời gian thu hoạch và tối ưu hoá lợi nhuận.

Nguồn: Thuỷ sản Việt Nam